The magic washing machine | Hans Rosling

Hans Rosling ve büyülü çamaşır makinesi

656,567 views

2011-03-21 ・ TED


New videos

The magic washing machine | Hans Rosling

Hans Rosling ve büyülü çamaşır makinesi

656,567 views ・ 2011-03-21

TED


Videoyu oynatmak için lütfen aşağıdaki İngilizce altyazılara çift tıklayınız.

Çeviri: Isil Arican Gözden geçirme: Sancak Gülgen
00:15
I was only four years old
0
15560
2041
Annemi hayatımda ilk defa
00:17
when I saw my mother load a washing machine
1
17625
2911
bir çamaşır makinasını doldururken izlediğimde
00:20
for the very first time in her life.
2
20560
2182
dört yaşındaydım.
00:23
That was a great day for my mother.
3
23203
1976
O gün annem için çok önemli bir gündü.
00:25
My mother and father had been saving money for years
4
25691
2845
Annem ve babam bu makineyi alabilmek için
00:28
to be able to buy that machine,
5
28560
2040
yıllardır para biriktirmişlerdi.
00:30
and the first day it was going to be used,
6
30624
2046
Ve makinanın kullanılacağı ilk gün,
00:32
even Grandma was invited to see the machine.
7
32694
3139
anneannemi bile makinayı görmesi için
bize çağırmıştık.
00:35
(Laughter)
8
35857
1136
Anneannem daha da heyecanlıydı.
00:37
And Grandma was even more excited.
9
37017
2519
00:39
Throughout her life, she had been heating water with firewood,
10
39560
4300
Bütün yaşamı boyunca
odun ateşinde su ısıtıp
00:43
and she had hand-washed laundry for seven children.
11
43884
4010
yedi çocuğunun çamaşırlarını
elde yıkamıştı.
00:47
And now, she was going to watch electricity do that work.
12
47918
5028
Şimdi ise elektiriğin aynı işi
yapmasını izleyecekti.
00:53
My mother carefully opened the door,
13
53560
4251
Annem dikkatlice makinenin kapağını açtı
00:57
and she loaded the laundry into the machine,
14
57835
3429
ve kirli çamaşırları makineye
yerleştirdi,
aynen böyle.
01:02
like this.
15
62295
1192
01:03
And then, when she closed the door,
16
63511
2201
Daha sonra kapağı kapadı,
01:05
Grandma said, "No, no, no, no!
17
65736
1800
anneannem, "Dur, dur, dur.
01:07
Let me! Let me push the button!"
18
67560
3000
Düğmeye ben basayım ne olur." dedi.
01:10
(Laughter)
19
70584
1012
01:11
And Grandma pushed the button,
20
71620
2622
Ve düğmeye anneannem bastı,
sonra da " Ah, bu inanılmaz bir şey.
01:14
and she said, "Oh, fantastic!
21
74266
2555
01:16
I want to see this! Give me a chair! Give me a chair! I want to see it,"
22
76845
3762
Bunu izlemek istiyorum. Bana bir sandalye getirin.
bana bir sandalye getirin, bunu görmek istiyorum."
01:20
and she sat down in front of the machine,
23
80631
2731
Makinanın karşısına oturdu,
01:23
and she watched the entire washing program.
24
83386
3591
ve tüm yıkama programını baştan sonra izledi.
01:27
(Laughter)
25
87001
1002
Adeta büyülenmişti.
01:28
She was mesmerized.
26
88027
1425
01:29
To my grandmother, the washing machine was a miracle.
27
89878
4428
Anneannem için,
çamaşır makinası bir mucizeydi.
01:35
Today, in Sweden and other rich countries,
28
95226
3432
Bugün, İsveç'te ve diğer zengin ülkelerde,
01:38
people are using so many different machines.
29
98682
3736
insanlar
pek çok farklı makineler kullanıyorlar.
01:42
Look -- the homes are full of machines.
30
102442
1985
Bakın, evler artık makina dolu;
01:44
I can't even name them all.
31
104451
2085
bazılarının adını bile bilmiyorum.
01:46
And they also, when they want to travel,
32
106560
3483
Aynı zamanda, yolculuk etmek istediklerinde de
onları uzak yerlere götürebilen
01:50
they use flying machines
33
110067
2164
01:52
that can take them to remote destinations.
34
112255
2668
uçan makinelere biniyorlar.
01:54
And yet, in the world,
35
114947
1225
Buna rağmen, dünyanın pekçok yerinde, bür sürü insan
01:56
there are so many people who still heat the water on fire,
36
116196
3784
hala odun ateşi ile su ısıtıyor,
ve yemeklerini de bu ateşle pişiriyor.
02:00
and they cook their food on fire.
37
120004
2491
02:02
Sometimes they don't even have enough food.
38
122519
2062
Bazen yeterince yemek bulamıyorlar bile.
ve fakirlik sınırının altında yaşıyorlar.
02:05
And they live below the poverty line.
39
125231
2305
02:07
There are two billion fellow human beings
40
127560
2861
Dünyada, günde iki dolardan az parayla geçinen
02:10
who live on less than two dollars a day.
41
130445
2707
iki milyar insan var.
En zengin insanlar ise buradakiler --
02:13
And the richest people over there -- there's one billion people,
42
133176
3135
burada bir milyar insan var --
02:16
and they live above what I call the "air line" --
43
136335
3338
ve benim hava çizgisi dediğim yerde yaşıyorlar,
02:19
(Laughter)
44
139697
1017
02:20
because they spend more than 80 dollars a day
45
140738
3445
çünkü günlük tüketimleri için yaptıkları harcama
80 doların üzerinde.
02:24
on their consumption.
46
144207
1893
Ama buradakiler, bir, iki, üç mülyar insan,
02:26
But this is just one, two, three billion people,
47
146124
2649
02:28
and obviously, there are seven billion people in the world,
48
148797
2791
ve biliyoruz ki dünyada yedi milyar insan var,
02:31
so there must be one, two, three, four billion people more
49
151612
3473
öyleyse fakirlik ve hava çizgisi arasında bir yerlerde yaşayan,
bir, iki, üç, dört milyar insan olmalı.
02:35
who live in between the poverty and the air line.
50
155109
3178
Onların elektrikleri var,
02:38
They have electricity,
51
158311
1745
02:40
but the question is: How many have washing machines?
52
160080
2750
ama sorum şu, kaçının çamaşır makinesi var?
02:43
I've done the scrutiny of market data, and I've found that, indeed,
53
163870
4511
Piyasa verilerini detaylıca inceledim,
ve şunu buldum, gerçekten de
02:48
the washing machine has penetrated below the air line,
54
168405
3572
çamaşır makinesi hava çizgisinin altına da yayılmış durumda,
ve günümüzde yaklaşık bir milyar insan
02:52
and today, there's an additional one billion people out there
55
172001
3253
çamaşır yıkama çizgisinin üzerinde yaşıyor.
02:55
who live above the "wash line."
56
175278
2258
02:57
(Laughter)
57
177560
1976
(Gülüşmeler)
02:59
And they consume for more than 40 dollars per day.
58
179969
3636
Bu kişiler günde 40 doların üzerinde harcama yapıyorlar.
03:03
So two billion have access to washing machines.
59
183629
2738
Yani iki milyar kişinin çamaşır makinesi var.
03:06
And the remaining five billion --
60
186391
2927
Kalan 5 milyar kişi,
nasıl çamaşır yıkıyor?
03:09
how do they wash?
61
189342
1266
03:10
Or, to be more precise,
62
190632
1606
Ya da daha doğrusunu söylemek gerekirse
03:12
how do most of the women in the world wash?
63
192262
3347
dünyadaki kadınların çoğu nasıl çamaşır yıkıyor?
03:15
Because it remains the hard work for women to wash.
64
195633
3211
Çünkü bu iş kadınlara kalan zor bir iş.
03:19
They wash like this: by hand.
65
199589
2061
Böyle yıkıyorlar: elle.
03:22
It's hard, time-consuming labor,
66
202698
4297
Bu zor ve çok zaman alıcı bir iş,
ve her hafta saatlerce bunu yapıyorlar.
03:27
which they have to do for hours every week.
67
207019
3177
Bazen, evde çamaşır yıkarken çok uzaklardan eve
03:30
And sometimes they also have to bring water from far away
68
210220
3149
su taşımak zorunda da kalıyorlar.
03:33
to do the laundry at home,
69
213393
1429
03:34
or they have to bring the laundry away to a stream far off.
70
214846
3562
Ya da çamaşırlarını uzaktaki bir dere kenarına taşımak zorundalar.
03:38
And they want the washing machine.
71
218432
2176
Ve çamaşır makineleri olsun istiyorlar.
03:41
They don't want to spend such a large part of their life
72
221187
3653
Hayatlarının büyük bir kısmını, hiç de verimli olmayan
03:44
doing this hard work
73
224864
1363
bu zor işi yaparak
03:46
with so relatively low productivity.
74
226251
2458
geçirmek istemiyorlar.
İstediklerinin, benim anneannemin
03:49
And there's nothing different in their wish
75
229352
2212
istediğinden bir farkı yok.
03:51
than it was for my grandma.
76
231588
1691
Bakın, iki nesil önce İsveç'te de --
03:53
Look here, two generations ago in Sweden --
77
233303
2345
03:55
picking water from the stream,
78
235672
1864
nehirden su çekilip, su odun ateşinde
03:57
heating with firewood and washing like that.
79
237560
2845
ısıtılarak çamaşır yıkanıyordu.
04:00
They want the washing machine in exactly the same way.
80
240429
2982
Onlar da aynı şekilde bir çamaşır makinesi istiyorlar.
04:03
But when I lecture to environmentally concerned students,
81
243435
3320
Ama ben, bunu çevreye duyarlı öğrencilerime anlattığımda,
04:06
they tell me, "No, everybody in the world cannot have cars and washing machines."
82
246779
4103
bana "Hayır, dünyadaki herkesin araba veya çamaşır makinası sahibi olması imkansız." diyorlar.
04:11
How can we tell this woman
83
251830
1329
Bu kadına, çamaşır makinesi sahibi olmasının
04:13
that she isn't going to have a washing machine?
84
253183
2566
imkansız olduğunu nasıl söyleyebiliriz?
04:15
And then I ask my students -- over the last two years, I've asked --
85
255773
3412
ben de öğrencilerime soruyorum,
iki yıldır hep soruyorum bunu --
04:19
"How many of you don't use a car?"
86
259209
2024
"İçinizden kaç tanesinin arabası yok?"
04:21
And some of them proudly raise their hand and say, "I don't use a car."
87
261257
3841
Bazıları gururlu bir şekilde el kaldırıyorlar
ve diyorlar ki "ben araba kullanmıyorum.".
04:25
And then I put the really tough question:
88
265560
2331
Ben de onlara daha zor bir soru soruyorum:
04:27
"How many of you hand-wash your jeans and your bedsheets?"
89
267915
3913
" İşinizden kaçınız kot pantolonlarınızı ya da
çarşaflarınızı elde yıkıyorsunuz?"
04:31
And no one raised their hand.
90
271852
2684
ve kimse el kaldırmıyor.
En iddialı çevreciler bile
04:35
Even the hardcore in the green movement use washing machines.
91
275198
4338
çamaşır makinası kullanıyorlar.
04:39
(Laughter)
92
279560
2141
(Gülüşmeler)
04:43
So how come [this is] something that everyone uses
93
283250
2457
Öyleyse bu nasıl bir şey ki, herkes kullanıyor
04:45
and they think others will not stop it?
94
285731
1887
ve kimsenin de bunu kullanmaktan vazgeçmeyeceğini düşünüyor?
04:47
What is special with this?
95
287642
1249
04:48
I had to do an analysis about the energy use in the world.
96
288915
2864
Bunun için dünyada kullanılan enerji ile ilgili bir analiz yapmam gerekti.
04:51
Here we are.
97
291803
1166
İşte burada.
04:52
Look here. You see the seven billion people up there?
98
292993
2516
Bakın burada yedi milyar insan görüyorsunuz:
04:55
The air people, the wash people,
99
295533
2003
hava insanları, çamaşır insanları,
04:57
the bulb people and the fire people.
100
297560
2788
ampul insanları ve ateş insanları.
05:00
One unit like this
101
300372
2017
Bu gördüğünüz karelerin her biri
05:02
is an energy unit of fossil fuel -- oil, coal or gas.
102
302413
5123
fosil yakıtlardan gelen bir enerji ünitesini temsil ediyor --
petrol, kömür ya da doğal gazdan gelen.
05:07
That's what most of the electricity and the energy in the world is.
103
307560
3587
Dünyada kullanılan enerji ve elektriğin çoğu böyle elde ediliyor.
05:11
And it's 12 units used in the entire world,
104
311171
3119
Tüm dünyada 12 ünite kullanılıyor,
05:14
and the richest one billion, they use six of them.
105
314314
2807
en zengin bir milyar kişi, bunlardan altı tanesini kullanıyor.
05:17
Half of the energy is used by one seventh of the world population.
106
317560
3353
Dünyanın tükettiği enerjinin yarısı, dünya nüfusunun yedide biri tarafından harcanıyor.
05:20
And these ones, who have washing machines
107
320937
2139
Buradakiler ise çamaşır makinası olan,
ama evlerinde diğer makinalar olmayan kişiler,
05:23
but not a house full of other machines,
108
323100
1967
sadece iki ünite kullanıyorlar.
05:25
they use two.
109
325091
1190
05:26
This group uses three, one each.
110
326907
2256
Bu grup üç ünite kullanıyor, her birine bir ünite.
Aynı zamanda elektrik de kullanıyorlar.
05:29
And they also have electricity.
111
329789
1572
Buradakiler ise bir tane bile kullanmıyorlar.
05:31
And over there, they don't even use one each.
112
331385
2151
05:33
That makes 12 of them.
113
333560
1321
Toplamda 12 ünite ediyor.
05:35
But the main concern
114
335329
1671
Ama çevreye duyarlı öğrencilerin
05:37
for the environmentally interested students -- and they are right --
115
337024
3671
ana kaygıları gelecek ile ilgili --
05:40
is about the future.
116
340719
1450
ki bunda haklılar da.
Gidiş ne yöne doğru? Eğer fazla ileri bir analiz
05:43
What are the trends?
117
343154
1166
05:44
If we just prolong the trends, without any real advanced analysis,
118
344344
3659
yapmaksızın eğilimi 2050 yılına taşıyacak olursak,
05:48
to 2050,
119
348027
1167
enerji tüketimini artıran iki şey olduğunu görüyoruz.
05:49
there are two things that can increase the energy use:
120
349218
3128
İlki nüfus artışı.
05:52
first, population growth; second, economic growth.
121
352370
2985
İkincisi ise ekonomik gelişme.
05:55
Population growth will mainly occur among the poorest people here,
122
355957
3466
Nüfus artışı, özellikle buradaki daha fakir insanlar arasında olacak,
çünkü burada çocuk ölüm oranları yüksek,
05:59
because they have high child mortality
123
359447
1838
ve kadın başına düşen çocuk sayısı fazla.
06:01
and they have many children per woman.
124
361309
1827
Bu artış ile ilaveten iki ünite artış olacak,
06:03
And that will get you two extra,
125
363160
1883
ama bu toplam enerji ihtiyacını çok artırmayacak.
06:05
but that won't change the energy use very much.
126
365067
2232
Esas konu ekonomik büyüme.
06:07
What will happen is economic growth.
127
367323
2000
06:09
The best of here in the emerging economies --
128
369347
2756
Buradakilerin en iyileri gelişmekte olan ülkeler --
ben onlara Yeni Doğu diyorum--
06:12
I call them "the New East" --
129
372127
1699
06:13
they will jump the air line.
130
373850
1686
bunlar hava çizgisinin diğer yanına atlayacaklar.
06:15
"Wopp!" they will say.
131
375560
1639
"Hop!" diyecekler, ve
06:17
And they will start to use as much as the Old West are doing already.
132
377223
3435
halen Eski Batı'nın kullanmakta olduğu kadar enerji tüketmeye başlayacaklar.
06:20
(Laughter)
133
380682
1076
Buradaki insanlar ise, çamaşır makinesi sahibi olmak istiyorlar.
06:21
And these people, they want the washing machine.
134
381782
2281
Size söyledim. Onlar da buraya gelecek.
06:24
I told you. They'll go there.
135
384087
1449
06:25
And they will double their energy use.
136
385560
1830
Böylece enerji kullanımları iki katına çıkacak.
06:27
And we hope that the poor people will get into the electric light.
137
387414
3124
Elbette fakir insanların da en azından elektriğe kavuşacağını umud ediyoruz.
06:30
And they'll get a two-child family without a stop in population growth.
138
390562
3412
Onlar da nüfus artışını yavaşlatmadan aile başına iki çocuk yapacaklar.
Böylece toplam enerji harcaması
06:33
But the total energy consumption will increase to 22 units.
139
393998
3219
22 üniteye çıkacak.
Bu 22 ünitenin hala çoğunu
06:37
And these 22 units --
140
397241
2802
zengin insanlar kullanıyor olacak.
06:40
still, the richest people use most of them.
141
400067
2585
Peki, ne yapmamız lazım?
06:44
So what needs to be done?
142
404122
1375
06:45
Because the risk,
143
405521
1977
Çünkü iklim değişikliği
06:47
the high probability of climate change is real.
144
407522
2743
oluşma riski gerçekten yüksek.
06:50
It's real.
145
410677
1404
Bu gerçek.
06:52
Of course, they must be more energy efficient.
146
412105
2767
Elbetter, onlar enerji tüketimi konusunda daha tutumlu olmalılar.
06:55
They must change their behavior in some way.
147
415776
2114
Bir şekilde davranış değişikliğine gitmeleri gerekli.
06:57
They must also start to produce green energy,
148
417914
2436
Aynı zamanda sürdürülebilir enerji iretmeye başlamalılar,
çok daha fazla yeşil enerji.
07:00
much more green energy.
149
420374
1225
07:01
But until they have the same energy consumption per person,
150
421623
3372
Ancak, kişi başına olan enerji harcamaları diğerleri ile aynı olana dek,
kimseye ne yapıp ne yapmamaları gerektiği
07:05
they shouldn't give advice to others --
151
425019
1911
07:06
what to do and what not to do.
152
426954
1496
konusunda önerilerde bulunmamalılar.
07:08
(Laughter)
153
428474
1124
(Alkışlar)
07:09
(Applause)
154
429622
1178
07:10
Here, we can get more green energy all over.
155
430824
4745
Buralarda çok daha fazla yeşil enerji kullanabiliriz.
Olmasını umut ettiğimiz şey bu.
07:15
This is what we hope might happen.
156
435593
1648
Bu, gelecek için çözülmesi gereken önemli bir konu.
07:17
It's a real challenge in the future.
157
437265
1983
07:19
But I can assure you that this woman in the favela in Rio,
158
439639
3656
Ama sizi temin ederim ki, Rio'daki gecekondu mahallesindeki bu kadın
bir çamaşır makinesine sahip olmak istiyor.
07:23
she wants a washing machine.
159
443319
1769
Her eve elektrik gelmesini sağlayan
07:25
She's very happy about her minister of energy
160
445112
2362
07:27
that provided electricity to everyone --
161
447498
1976
Enerjiden sorumlu bakanını çok seviyor--
07:29
so happy that she even voted for her.
162
449498
3577
hatta oyunu da ona verdi.
Bu bakanın adı Dilme Roussef,
07:33
And she became Dilma Rousseff,
163
453099
1746
07:34
the president-elect of one of the biggest democracies in the world,
164
454869
4180
dünyanın en büyük demokrasilerinden birinin
yeni devlet başkanı --
enerji bakanı ilek devlet başkanlığına seçildi.
07:39
moving from minister of energy to president.
165
459073
3208
Eğer demokrasi varsa,
07:42
If you have democracy, people will vote for washing machines.
166
462305
3881
insanlar çamaşır makineleri için oy verirler.
Onları herkes sever.
07:46
They love them!
167
466210
1485
07:47
(Laughter)
168
467719
1266
07:49
And what's the magic with them?
169
469496
1784
Bu kadar büyülü olmalarının sırrı ne?
07:51
My mother explained the magic with this machine
170
471304
3232
Annem bu makinenin neden büyülü olduğunu
07:54
the very, very first day.
171
474560
2477
daha ilk günden bana açıklamıştı.
Dedi ki "Hans,
07:57
She said, "Now, Hans.
172
477061
1510
çamaşırı makineye koyduk;
07:59
We have loaded the laundry.
173
479535
1485
o çamaşırları yıkarken
08:01
The machine will make the work.
174
481044
1717
08:02
And now we can go to the library."
175
482785
2141
biz de kütüphaneye gidebiliriz."
İşte büyü burada:
08:05
Because this is the magic: you load the laundry,
176
485419
2941
çamaşırları makineye doldurursunuz,
08:08
and what do you get out of the machine?
177
488384
2282
ve makineden size ne çıkar?
08:10
You get books out of the machines,
178
490690
3301
Kitaplar, çocuk kitapları
çıkar makineden.
08:14
children's books.
179
494015
1152
08:15
And mother got time to read for me.
180
495191
2345
Ve annem onları bana okumaya fırsat buldu.
08:17
She loved this.
181
497560
1165
Buna bayılmıştı. Ben de bu "ABC" kitabını aldım.
08:18
I got the "ABC's" -- this is why I started my career as a professor,
182
498749
3787
Bir profesor olarak kraiyerime bu şekilde,
08:22
when my mother had time to read for me.
183
502560
2140
annem bana kitap okumaya vakit ayrılabildiği gün başladım.
08:24
And she also got books for herself.
184
504724
1812
Makineden ona da kitaplar çıktı.
08:26
She managed to study English and learn that as a foreign language.
185
506560
3755
Yabancı bir dil olarak
İngilizce öğrendi.
08:30
And she read so many novels,
186
510339
2307
Ve bu şekilde pek çok sayıda,
08:32
so many different novels here.
187
512670
2440
değişik romanlar okuduç
08:35
And we really, we really loved this machine.
188
515134
3666
Ve ikimiz de bu makineyi çok ama çok sevdik.
08:38
(Laughter)
189
518824
1138
08:39
And what we said, my mother and me,
190
519986
2550
Annemle birlikte "Bize kitap okumak
08:42
"Thank you, industrialization.
191
522560
2472
için zaman verdiğiniz için
08:45
Thank you, steel mill.
192
525560
1934
teşekkürler sanayileşme.
08:47
Thank you, power station.
193
527518
1794
Teşekkürler demir-çelik fabrikası.
08:49
And thank you, chemical processing industry
194
529336
3024
Teşekkürler enerji santrali.
08:52
that gave us time to read books."
195
532384
2008
Teşekkürler kimyasal madde üretim sanayii." dedik.
08:54
Thank you very much.
196
534416
1217
Çok teşekkürler.
08:55
(Laughter)
197
535657
1082
08:56
(Applause)
198
536763
7000
(Alkışlar)
About this site

Bu site size İngilizce öğrenmek için yararlı olan YouTube videolarını tanıtacaktır. Dünyanın dört bir yanından birinci sınıf öğretmenler tarafından verilen İngilizce derslerini göreceksiniz. Videoyu oradan oynatmak için her video sayfasında görüntülenen İngilizce altyazılara çift tıklayın. Altyazılar video oynatımı ile senkronize olarak kayar. Herhangi bir yorumunuz veya isteğiniz varsa, lütfen bu iletişim formunu kullanarak bizimle iletişime geçin.

https://forms.gle/WvT1wiN1qDtmnspy7