When did humans start getting divorced? - Rod Phillips

735,546 views ・ 2021-01-28

TED-Ed


Ве молиме кликнете двапати на англискиот титл подолу за да го репродуцирате видеото.

Translator: Stephen Macky Reviewer: Stefan Mitikj
00:08
The earliest known divorce laws were written
0
8871
2708
Најраните познати разводни закони биле напишани
00:11
on clay tablets in ancient Mesopotamia around 2000 BCE.
1
11579
6292
на глинени плочи во античка Месопотамија околу 2000 п.н.е.
00:17
Formally or informally, human societies across place and time
2
17871
4667
Формално или неформално, човечките општества низ место и време
00:22
have made rules to bind and dissolve couples.
3
22538
4000
направиле правила да поврзат и распуштат парови.
00:26
Inca couples, for example, started with a trial partnership,
4
26538
3750
Паровите на Инките, на пример, почнувале со пробно партнерство,
00:30
during which a man could send his partner home.
5
30288
3458
при што мажот можел да го испрати неговиот партнер дома.
00:33
But once a marriage was formalized, there was no getting out of it.
6
33746
4541
Но, штом бракот бил формализиран, немало излез од него.
00:38
Among the Inuit peoples, divorce was discouraged,
7
38287
3250
Меѓу Инуитите, разводот бил обесхрабрен,
00:41
but either spouse could demand one.
8
41537
2500
но секој брачен другар можел да го побара истиот.
00:44
or they could exchange partners with a different couple—
9
44037
3542
или би можеле да разменат партнери со различен пар—
00:47
as long as all four people agreed.
10
47579
3750
сѐ додека сите четворица се согласувале.
00:51
The stakes of who can obtain a divorce, and why, have always been high.
11
51329
4583
Влоговите за тоа кој може да добие развод, и зошто, отсекогаш биле високи.
00:55
Divorce is a battlefield for some of society's most urgent issues,
12
55912
4292
Разводот е бојно поле за некои од најитните прашања на општеството,
01:00
including the roles of church and state, individual rights, and women’s rights.
13
60204
6334
како што се улогите на црквата и државата, индивидуалните права и правата на жените.
01:06
Religious authorities have often regulated marriage and divorce.
14
66538
3916
Верските власти често регулирале брак и развод.
01:10
Muslims in Africa, the Middle East, and Asia began using the Quran’s rules
15
70454
4959
Муслиманите во Африка, Средниот Исток и Азија почнале да користат Курански правила
01:15
in the 7th century AD—
16
75413
2166
во 7-от век од нашата ера—
01:17
generally, a husband can divorce his wife without cause or agreement,
17
77579
4542
обично, сопругот можел да се разведе од сопругата без причина или согласност,
01:22
while a wife must secure her husband’s agreement to divorce him.
18
82121
5375
додека сопруга морала да добие согласност од сопружникот за да се разведе од него.
01:27
In Europe, Christian churches controlled divorce from the 11th century on,
19
87496
4667
Во Европа, христијанските цркви го контролирале разводот од 11-ти век наваму,
01:32
with the Catholic Church banning it entirely
20
92163
2875
а Католичката Црква целосно го забранила
01:35
and Protestant churches allowing it in restricted circumstances,
21
95038
4000
и протестантските цркви го дозволиле во ограничени околности,
01:39
particularly adultery.
22
99038
1958
посебно прељуба.
01:40
In the late 18th century, a series of changes took place
23
100996
4000
Кон крајот на 18-ти век, се случиле низа промени
01:44
that would eventually shape divorce laws around the world.
24
104996
3833
што следствено ги обликувале разводните закони ширум светот.
01:48
Following centuries of religious conflict,
25
108829
2334
По вековните верски конфликти,
01:51
Europeans pushed for state governance separate from religious control.
26
111163
4958
Европејците се залагале за државна власт одвоена од религиозна контрола.
01:56
Secular courts gradually took over education, welfare, health, marriage—
27
116121
5750
Секуларни судови постепено презеле образование, добробит, здравство, брак—
02:01
and divorce.
28
121871
2542
и развод.
02:04
The French Revolution ushered in the first of the new divorce laws,
29
124413
4000
Француската револуција го вовела првиот од новите разводни закони,
02:08
allowing men and women to divorce for a number of grounds,
30
128413
3583
дозволувајќи им на мажите и жените да се разведат на повеќе основи,
02:11
including adultery, violence, and desertion, or simply mutual consent.
31
131996
6167
вклучувајќи прељуба, насилство, и напуштање, или просто заемна согласност.
02:18
Though progress was uneven, overall this sort of legislation spread in Europe,
32
138163
5291
Иако напредокот бил нерамен, севкупно ваква легислатива се раширила во Европа,
02:23
North America and some European colonies in the 19th century.
33
143454
4750
Северна Америка и некои европски колонии во 19-ти век.
02:28
Still, women's access to divorce often remained restricted compared to men.
34
148204
5917
Сепак, пристапот на жените до развод често останувал ограничен во споредба со мажите.
02:34
Adultery was considered more serious for women—
35
154121
3000
Прељубата се сметала посериозна за жените—
02:37
a man could divorce his wife for adultery alone,
36
157121
3250
маж можел да се разведе од сопругата само за прељуба,
02:40
while a woman would need evidence of adultery,
37
160371
2625
додека на жената би ѝ бил потребен доказ за прељуба,
02:42
plus an additional offense to divorce her husband.
38
162996
3667
но и дополнителен прекршок за да се разведе од сопругот.
02:46
Sometimes this double standard was written into law;
39
166663
3458
Понекогаш овој двоен стандард бил запишан во закон;
02:50
other times, the courts enforced the laws unequally.
40
170121
4208
во други ситуации, судовите ги спроведувале законите нееднакво.
02:54
Domestic violence by a man against his wife was not widely considered
41
174329
4834
Семејното насилство од маж врз неговата сопруга не било нашироко сметано
02:59
grounds for divorce until the 20th century.
42
179163
3750
како основа за развод сѐ до 20-ти век.
03:02
And though new laws expanded the reasons a couple could divorce,
43
182913
4125
И иако новите закони ги прошириле причините за кои пар може да се разведе,
03:07
they also retained the fundamental ideology of their religious predecessors:
44
187038
4916
ја задржале и фундаменталната идеологија на нивните религиозни претходници:
03:11
that a couple could only split if one person wronged the other in specific ways.
45
191954
6792
дека пар може да се раздели само ако една личноста конкретно згрешила на друга.
03:18
This state of affairs really overstayed its welcome.
46
198746
3875
Ваквата состојба останала подолго од што требало да остане.
03:22
Well into the 20th century, couples in the U.S.
47
202621
3583
Доцна во 20-от век, паровите во САД,
03:26
resorted to hiring actors to jump into bed with one spouse,
48
206204
4417
прибегнале кон ангажирање актери да влезат во кревет со еден брачен другар,
03:30
fully clothed, and take photos as evidence of cheating.
49
210621
5250
целосно облечени и да фотографираат како доказ за прељуба.
03:35
Finally, in the 1960s and 70s,
50
215871
2500
Конечно, во 60-тите и 70-тите години,
03:38
many countries and states adopted no-fault divorce laws,
51
218371
4167
многу земји и држави усвоија закони за развод без вина,
03:42
where someone could divorce their spouse without proving harm,
52
222538
3625
каде некој може да се разведе од својот брачен другар без да докаже повреда,
03:46
and importantly, without the other’s consent.
53
226163
4375
и најважно, без согласност на другиот.
03:50
The transition from cultural and religious rules
54
230538
2708
Преминот од културни и верски правила
03:53
to state sanctioned ones has always been messy and incomplete—
55
233246
4417
во државно санкционирани отсекогаш бил неуреден и нецелосен—
03:57
people have often ignored their governments’ laws
56
237663
2791
луѓето често ги игнорирале законите на нивните влади
04:00
in favor of other conventions.
57
240454
2209
во корист на другите конвенции.
04:02
Even today, the Catholic Church doesn’t recognize divorces granted by law.
58
242663
5166
Дури и денес, Католичката Црква не ги признава разводите доделени со закон.
04:09
In some places, like parts of India,
59
249621
2500
На некои места, како делови од Индија,
04:12
Western-style divorce laws have been seen as a colonial influence
60
252121
4667
разводните закони во западен стил се гледаат како колонијално влијание
04:16
and communities practice divorce according to other religious rules.
61
256788
4166
и заедниците спроведуваат развод според други верски правила.
04:22
In others, though the law may allow for equal access to divorce,
62
262746
4250
Во други, иако законот може да дозволи еднаков пристап до развод,
04:26
bias in the legal system, cultural stigma, or community pressures
63
266996
4667
пристрасност во правниот систем, културна стигма или притисоци од заедницата
04:31
can make it far more difficult for certain people, almost always women.
64
271663
5041
можат да им отежнат на одредени луѓе, речиси секогаш жените.
04:36
And even in the places where women aren’t disadvantaged by law or otherwise,
65
276704
4750
Па дури и на места кадешто жените не се обесправени со закон или слично,
04:41
social and economic conditions often make divorce more difficult for women.
66
281454
5292
социјалните и економските услови често го отежнуваат разводот за жените.
04:46
In the United States, for example,
67
286746
1917
Во САД, на пример,
04:48
women experience economic loss far more than men after divorce.
68
288663
5750
жените доживуваат економска загуба многу повеќе од мажите по разводот.
04:54
At its best, modern no-fault divorce allows people to leave marriages
69
294413
4541
Во најдобар случај, модерниот развод без вина дозволува напуштање бракови
04:58
that make them unhappy.
70
298954
1584
што ги прават луѓето несреќни.
05:00
But dissolving a marriage is almost never as simple
71
300538
3250
Но, распуштањето на бракот речиси никогаш не е толку едноставно
05:03
as sending two people their separate ways.
72
303788
3333
како испраќање на двајца луѓе на нивните одделни патишта.
05:07
What divorcing partners owe each other,
73
307121
2375
Тоа што партнерите си должат меѓусебе,
05:09
and how they manage aspects of a once shared life
74
309496
3625
и како тие управуваат со деловите на некогаш заедничкиот живот
05:13
remain emotionally and philosophically complex issues.
75
313121
4125
остануваат емоционално и филозофски сложени проблеми.
About this website

Оваа страница ќе ве запознае со видеата на YouTube кои се корисни за учење англиски јазик. Ќе гледате часови по англиски јазик кои ги учат врвни наставници од целиот свет. Кликнете двапати на англиските преводи прикажани на секоја видео страница за да го репродуцирате видеото од таму. Преводите се движат синхронизирано со репродукцијата на видеото. Ако имате какви било коментари или барања, ве молиме контактирајте не користејќи ја оваа контакт форма.

https://forms.gle/WvT1wiN1qDtmnspy7