Xiye Bastida: If you adults won't save the world, we will | TED

56,063 views

2020-10-20・ 2182    883


In a deeply moving letter to her grandmother, Xiye Bastida reflects on what led her to become a leading voice for global climate activism -- from mobilizing school climate strikes to speaking at the United Nations Climate Summit alongside Greta Thunberg -- and traces her resolve, resilience and profound love of the earth to the values passed down to her. "Thank you for inviting me to love the world since the moment I was born," she says. Visit http://TED.com to get our entire library of TED Talks, transcripts, translations, personalized talk recommendations and more. The TED Talks channel features the best talks and performances from the TED Conference, where the world's leading thinkers and doers give the talk of their lives in 18 minutes (or less). Look for talks on Technology, Entertainment and Design -- plus science, business, global issues, the arts and more. You're welcome to link to or embed these videos, forward them to others and share these ideas with people you know. Follow TED on Twitter: http://twitter.com/TEDTalks Like TED on Facebook: http://facebook.com/TED Subscribe to our channel: http://youtube.com/TED TED's videos may be used for non-commercial purposes under a Creative Commons License, Attribution–Non Commercial–No Derivatives (or the CC BY – NC – ND 4.0 International) and in accordance with our TED Talks Usage Policy (https://www.ted.com/about/our-organization/our-policies-terms/ted-talks-usage-policy). For more information on using TED for commercial purposes (e.g. employee learning, in a film or online course), please submit a Media Request at https://media-requests.ted.com

Instruction

Double-click on the English captions to play the video from there.

Translator: Rezhin Ahmad Reviewer: mabbast chato
00:13
Dear Abuelita,
ئازیزم (ئەبووئیلیتا)
00:15
I know I haven't been home for a while.
دەزانم کە ماوەیەک بوو لە ماڵ نەبووم.
00:17
You are in our lovely home in Mexico,
لە مالە خۆشەویستەکەمان لە مەکسیک،
00:19
and I'm here in the US,
هەروەها من لێرەم لە ئەمریکا،
00:22
fighting for our future.
شەڕ بۆ داهاتوومان دەکەین .
00:23
You're probably watering the roses,
لەوانەیە تۆ گوڵەکان ئاو بدەیت،
00:26
taking care of the peaches
ئاگاداری کۆخەکان بیت
00:28
and making sure your turtles are well-fed.
و دڵنیابوون لەوەی کیسەڵەکانت تێر خواردن کردووە.
00:31
That's one of the things I miss the most about home --
ئەوە یەکێکە لە شتەکان کە زۆر بیری ماڵەوە دەکەم --
00:34
spending time with the flowers
کات بەسەر بردن لەگەڵ گوڵەکان
00:36
while you tell me stories about your childhood.
کاتێک چیرۆکی منداڵیتم بۆ دەگێڕیتەوە.
00:40
As you know, we have been living in New York City since 2015.
وەک دەزانن،لە ٢٠١٥ەوە لە شاری نێۆرک دەژین.
00:44
But life has completely changed over the past year.
بەڵام ژیان لەماوەی ساڵی ڕابردوودا بەتەواوی گۆڕاوە.
00:48
At first, New York City was about museums
سەرەتا،شاری نیۆرک دەربارەی مۆزەخانەکان بوو
00:51
and parks
هەروەها پارکەکان
00:52
and school and friends.
هەروەها خوێندنگە و هاوڕێکان.
00:54
Now it serves as a web
ئێستا وەک تۆڕێک کاردەکات
00:57
that connects me with all the other people
کە من بەهموو خەڵکی دەبەستێتەوە
00:59
who are organizing to save the planet.
کە بۆ ڕزگارکردنی هەسارەکە ڕێکیان خستووە.
01:02
You know how it started for me?
دەزانی چۆن بۆ من دەستی پێکرد؟
01:04
It was Dad and his wisdom.
ئەوە باوکمو ژیری ئەو بوو.
01:07
Everything you taught him, he went and taught the world.
هەموو ئەو شتانەی فێرت کرد، ئەو ڕۆشت و فێری جیهانی کرد.
01:11
All of his words about the responsibility that we have as humans
هەموو قسەکانی دەربارەی ئەو بەرپرسیاریەتەیە کە ئێمە وەک مرۆڤ هەمانە
01:16
to live in balance with nature
تا بە هاوسەنگی لەگەڵ سروشتدا بژین
01:18
were passed down to me.
بۆ من نێردران.
01:20
I noticed the universal disconnect to our planet
تێبینی جیهانێکی ناپەیوەند بەهەسارەکەمانەوە کرد
01:24
and remembered what you once told me:
ئەوەم بیرکەوتەوە کە جارێک پێت گوتم:
01:26
"Leave everything better than you found it."
"هەموو شتێک بە باشتری جیی بهێلە کە دۆزیتەوە."
01:30
I know you were talking about the dishes,
دەزانم باسی قاپەکانت دەکرد،
01:33
but of course, that applies to the planet as well.
بەڵام بێگومان، ئەوە بۆ هەسارەکە جێبەجێ دەکرێت.
01:36
I didn't know what to do at first.
سەرەتا نەمدەزانی چی بکەم.
01:39
The world is so big,
جیهان زۆر گەورەیە،
01:40
and it has so many bad habits.
هەروەها زۆر خووی خراپی هەیە.
01:42
I didn't know how a 15-year-old was supposed to change anything,
نەمدەزانی کە چۆن دەبێت تەمەنی ١٥ساڵ هیچ بگۆڕێت،
01:47
but I had to try.
بەڵام دەبوایە هەوڵی بۆبدەم.
01:49
To put this philosophy into practice,
بۆ ئەوەی ئەو فەلسەفەیە بخەینە کارەوە،
01:51
I joined the environmental club at my high school.
پەیوەندیم بەیانەی ژینگەیی کرد لە قوتابخانەی ئامادەییم.
01:53
However, I noticed that my classmates were talking about recycling
تێبینی ئەوەم نەکرد کە هاوپۆلەکانم باسی دووبارە بەکار هێنانەوەیان دەکرد
01:58
and watching movies about the ocean.
و سەیری فیلمەکان دەربارەی زەریا دەکەن.
02:00
It was a view of environmentalism
ڕوانگەیەکی ژینگە پارێزی بوو
02:03
that was so catered towards an ineffective way of climate activism,
ئەوە زۆر ڕازیکەر بوو بەرەوڕێگایەکی ناکاریگەر لە گۆڕانی کەشو هەوادا،
02:07
one that blames the consumer for the climate crisis
یەکێک کە گلەیی لە بەکارهێنەرەکە دەکات بۆ قەیرانی ئاو و هەوا
02:11
and preaches that temperatures are going up
و ئامۆژگاری دەکات کە پلەی گەرما بەرز دەبێتەوە
02:13
because we forgot to bring a reusable bag to the store.
لەبەر ئەوەی لەبییرمان کرد جانتا بەکارهینراوەکە بۆ کۆگاکە بهینینەوە.
02:17
You taught me that taking care of Mother Earth
فێرت کردم گرینگی بە زەوی دایک بدەم
02:20
is about every decision that we make as a collective.
دەربارەی هەموو بڕیارێک کە ئێمە وەک کۆمەل دەیدەین.
02:25
I am happy to tell you, Abuelita,
خۆشحاڵم کە پێت دەڵێم، ئەبووئەلیتا،
02:27
that I changed everybody's mind in that club.
کە مێشکی هەموو ئەوانەم گۆڕی کە لە یانەکەدان.
02:30
Instead of talking about recycling,
لەجیاتی باسی دووبارە بەکارهێنانەوە بکەن،
02:32
we started to write letters to our politicians
دەستمان کرد بە نووسینی نامە بۆ سیاسەتمەدارەکانمان
02:35
to ban soft plastic altogether.
بۆ قەدەخەکردنی هەموو پلاستیکی نەرم.
02:38
And then, the unexpected happened:
دواتر، چاوەڕواننەکراوەکە ڕوویدا:
02:41
we started striking from school.
لە قوتابخانەوە دەستمان بە مانگرتن کرد.
02:45
I know you've probably seen it on the news,
دەزانم ئەوەت لە هەواڵەکاندا بینیوە،
02:47
and maybe it's not that special anymore.
هەروەها لەوانیە چیتر زۆر تایبەت نەبیت.
02:50
But at the time, it was a huge deal, Abuelita.
بەڵام لەو کاتەدا، ئەوە زۆر گەورە بوو، ئەبولیتا.
02:53
Imagine kids not going to school, because we want people to save the world.
خەیاڵی ئەوە بکە منداڵەکان نەچنە قوتابخانە، لەبەرئەوەی دەمانەوێت خەڵک جیهان ڕزگاربکەن.
02:58
(Video) Crowd: Another world is possible! We are unstoppable!
(ڤیدیۆ)جەماوەر: جیهانێکی تر گونجاوە! ئیمە نەوەستاوین!
03:00
Xiye Bastida: For the first global climate strike,
باستیدا: بۆ یەکەم مان گرتن لە کەشی جیهان،
03:03
which was called on by Greta Thunberg,
کە لە لایەن گریتا تونبێرگ بانگ کرابوو،
03:05
I got 600 of my classmates to walk out with me.
٦٠٠هاوپۆلم هەبوو کە لەگەلم بێن.
03:10
Greta Thunberg is a teenager who first started striking for climate.
گریتا ئەو هەرزەکارەیە کە یەکەم جار دەستی بەمانگرتن کرد بۆ کەشوهەوا.
03:14
Her boldness inspired me,
ئازایەتی ئەو منی هاندا،
03:16
and I was shocked by the realization
و سەرسامبووم بەڕاستی،
03:19
that youth could turn public opinion on social issues.
ئەو گەنجانە دەتوانن ڕای گشتی لەسەر پرسە کۆمەڵایەتییەکان هەڵبکەن.
03:24
The movement exploded.
جموجۆلەکە تەقییەوە.
03:25
(Video) Crowd: Shut it down!
(ڤیدیۆ) جەماوەر: دایبخەن!
03:26
XB: And I became one of the main organizers
هەروەها بوومە یەکێک لەڕێکخەرانی سەرەکی
03:28
for New York, the US and the world.
بۆ نیۆرک و ئەمریکاو جیهان.
03:31
(Video) XB: What do we want? Crowd: Climate justice!
(ڤیدیۆ)ئێکس بی:چیمان دەوێت؟ جەماوەر:یاسای کەشوهەوا!
03:33
XB: When do we want it? Crowd: Now!
ئێکسبی:کەی دەمانەوێت؟ جەماوەر:ئێستا!
03:35
XB: I started speaking up about climate justice and Indigenous rights
ئێکس بی:دەستم کرد بە قسەکردن لەسەر دادپەروەری کەشوهەواو مافی هاوڵاتی
03:38
and intergenerational cooperation.
هەروەها هاوکاری نێوان نەوەکان.
03:40
That was only the beginning, though.
ئەوە تەنها سەرەتایەک بوو.
03:43
The busiest week of my life
سەرقاڵترین هەفتە لە ژیانمدا
03:44
will forever be the week of September 20, 2019.
٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ کە بۆ هەمیشە وادەمێنێتەوە.
03:49
Me and my friends got 300,000 people to strike for climate in New York.
من و هاوڕێکانم ٣٠٠،٠٠٠ کەسمان بەدەست هێنا بۆ مانگرتن لەسەر کەشو هەوا لە نیۆرک.
03:56
I wish you could have been there.
خۆزگە لەوێ دەبووی.
03:57
We walked through Wall Street, demanding climate justice.
بەناو شەقامی ۆلدا ڕۆشتین داوای دادپەروەری کەش و هەوامان دەکرد.
04:00
(Video) Crowd: No more coal, no more oil, keep the carbon in the soil!
(ڤیدیۆ)جەماوەر: خەڵوزی زیاترنا،نە نەوت، کاربۆنەکە لە خاکەکە بهیڵنەوە!
04:03
XB: That same month, I went to the United Nations Climate Summit.
ئێکس بی:لەهەمان مانگدا چووم بۆ لوتکەی کەشوهەوای نەتەوە یەگرتووەکان.
04:07
I spoke on a panel with Al Gore.
لە پانێڵێکدا قسەم لەگەڵ ئەلگۆرد کرد.
04:09
I met Jay Inslee and Naomi Klein and Bill McKibben
جەی ئینسێلی و نائۆمی کلینم هەروەها بیل مکیبینم بینی
04:13
and the president of the United Nations.
هەروەها سەرۆکی نەتەوە یەکگرتووەکان.
04:16
It was the most amazing week of my life,
ئەوە خۆشترین هەفتەی ژیانم بوو،
04:19
because everyone I knew came together --
چونکە هەموو ئەوانەی دەمناسین پێکەوەبووین--
04:22
all my teachers, all my classmates ...
هەموو مامۆستاکانم، هاوپۆلەکانم...
04:24
And even some of my favorite stores closed down to strike for climate.
تەنانەت هەندێک لە دووکانە پەسندەکانم داخران بەهۆی مانگرتنەکەوە.
04:30
If you had asked me why I did all of that,
ئەگەر پرسیارت لێکردم بۆچی ئەمانەم کردووە،
04:33
my only answer would be,
تاکە وەڵامم ئەوە دەبێت،
04:35
"How could I not?"
چۆن نەتوانم؟
04:37
It's been one year since it all started for me,
ماوەی ساڵێک بوو کە هەموو شتێک بۆ من دەستی پێکرد،
04:41
and it gets a little tiring at times.
و هەندێک جار کەمێک ماندوو کەر دەبێت.
04:43
But if there is one thing that you taught me, it's resilience.
بەڵام ئەگەر شتێک هەبێ کە فێرت کردووم ئەویش خۆڕاگرییە.
04:47
I remember that you went to Mexico City every day for 30 years
بیرمە کە بۆماوەی ٣٠ساڵ هەموو ڕۆژێک دەچوویتە مەکسیکۆ
04:52
to get money for the family.
بۆئەوەی پارە بۆ خێزانەکەت پەیدا بکەیت.
04:54
And I know that Abuelito has been going out for 20 years
هەروەها دەزانم کە ئەبولیتۆ بۆ ماوەی ٢٠ساڵە ڕۆیشتۆتە دەرەوە
04:58
to protect sacred land from big companies that want to take it.
بۆ پاراستنی خاکی پیرۆز لە کۆمپانیا گەورەکان کە دەیانەوێت بیبەن.
05:02
A year is nothing
ساڵێک هیچ نیە
05:03
compared to the struggles that our family has been through.
بەراورد بەو خەباتەی کە خێزانەکەمان پێیدا ڕۆشتوون.
05:06
And if our struggles make the world a better place,
هەروەها ئەگەر تیکۆشانەکانمان جیهانی بەرەو باشتر برد،
05:10
they will make us better people.
ئەوان ئێمە دەکەنە خەڵکی باشتر.
05:12
There have been some hardships, Abuelita.
چەن زەحمەتییەک هەبوو، ئەبوئیلیتا
05:15
Out there in the world,
لەدەرەوە لە جیهاندا،
05:16
people expect us kids to know everything,
خەڵکی چاوەڕێی ئەوە دەکەن منداڵەکانمان هەموو شتێک بزانن،
05:19
or at least they want us to.
یان هەر هیچ نەبیت لە ئێمەیان دەوێت.
05:21
They ask questions and I give answers,
ئەوان پرسیار دەکەن و من وەلام دەدەمەوە،
05:24
as if I really knew how the world works.
وەک ئەوەی بەڕاستی بزانم جیهان چۆن کاردەکات.
05:26
They want hope, and we give it.
ئەوان هیوایان دەوێت، ئێمەش پێیان دەدەین.
05:30
I have organized, written, spoken and read about climate and policy
من ڕێکم خستووە،نووسیومە،قسەم کردووە وە لەسەر سیاسەت و کەشوهەوام خوێندۆتەوە
05:35
almost every day for the past year.
نزیکەی هەموو ڕۆژێک بۆ ساڵی ڕابردوو.
05:39
And I'm just a little worried
من تەنها کەمێک نیگەرانم
05:40
that I won't be able to do enough, Abuelita.
کە توانای ئەوەم نیە بەتەواوی کار بکەم، ئەبوئەلیتا.
05:44
For me, being 18 years old and trying to save the world
بۆ من، تەمەنم ١٨ساڵە هەروەها هەوڵدەدەم جیهان بپارێزم
05:48
means being a climate activist.
مانای ئەوەیە کە چالاکیکی کەشوو هەوا بیت.
05:50
Before, maybe it meant studying to be a doctor
پێشتر، لەوانەیە بە مانای خوێندن بۆ بوون بە پزیشک بووبێ
05:53
or a politician or a researcher.
یان سیاسەتمەدار یان توێژەرێک.
05:55
But I can't wait to grow up and become one of those things.
بەڵام ناتوانم چاوەڕێی گەورەبوون یان بوون بە شتێک لەو شتانە بکەم.
05:59
The planet is suffering,
ئەو هەسارەیە ئازار دەچێژێت،
06:01
and we don't have the luxury of time anymore.
هەروەها چیتر کاتی خۆشگوزەرانیمان نیە.
06:05
Saving the world as a teenager means being good with words,
ڕزگارکردنی جیهان وەک هەرزەکارێک مانای باشبوون لەگەڵ وشەکان،
06:09
understanding the science behind the climate crisis,
تێگەیشتن لە زانست لە پشت قەیرانی کەشو هەواوە،
06:12
bringing a unique perspective into the issue to stand out
هێنانی تێڕوانینێکی بێ وێنە بۆ ناو کێشەکە تا جیاواز بێت
06:15
and forgetting about almost everything else.
هەروەها بیرچوونەوەی هەموو شتێکی تر.
06:19
But sometimes, I want to care about other things again.
بەڵام هەندێک کات، دووبارە دەمەوێت گرنگی بە شتی تر بدەم.
06:22
I want to be able to sing and dance and do gymnastics.
دەمەوێت بتوانین گۆرانی بڵێین و سەما بکەین
06:26
I truly feel that if all of us took care of the Earth
بەڕاستی هەست بەوە دەکەم ئەگەر هەموومان گرنگیمان بە زەوی دابا
06:30
as a practice,
وەک ڕاهێنانێک،
06:31
as a culture,
وەک کلتورێک،
06:33
none of us would have to be full-time climate activists.
هیچ کام لە ئێمە بۆ هەمیشەیی نابێتە چالاکوانی کەشو هەوا.
06:37
When businesses turn sustainable,
کاتیک بازرگانییەکان بەردەوام دەسوڕێنەوە،
06:39
when the power grid runs on renewable energy,
کاتێک تۆری وزە کار دەکات لەسەر وزەی نوێکردنەوە،
06:42
when the school curriculum teaches us
کاتیک بەرنامەی قوتابخانە فێرمان دەکات
06:45
that taking care of the Earth is part of our humanity,
کە گرنگیدان بە زەوی بەشێکە لە مرۆڤایەتیمان،
06:50
maybe I can do gymnastics once again.
ڕەنگە بتوانم جارێکی تر جومناستیک بکەمەوە.
06:52
Don't you think so, Abuelita?
تۆش پێت وانیە، ئەبوئیلیتا؟
06:54
We can do this.
دەتوانین ئەوە بکەین.
06:56
All I'm trying to do with my work
ئەوەی هەولدەدەم بیکەم لە کارەکەم
06:58
is give that optimistic mindset to other people.
ئەوەیە کە ئەو ئەقڵیەتیە گەشبینی دەدات بە کەسانی تر.
07:01
But it's been a little hard.
بەڵام کەمێک سەخت بوو.
07:03
There is greed,
چاوچنۆکی هەیە،
07:05
there's pride,
شانازی هەیە،
07:06
there's money,
پارە هەیە،
07:07
and there's materialism.
هەروەها ماددە هەیە.
07:09
People make it so easy for me to talk to them,
خەڵکی ئەوە زۆر بۆ من ئاسان دەکەن تا قسەیان لەگەڵ بکەم،
07:12
but they make it so hard for me to teach them.
بەڵام زۆر قورسیان کرد بۆ ئەوەی فێریان بکەم.
07:16
I want them to have the confidence to always do their best.
دەمەوێت متمانەیان هەبێت کە هەموو کات باشترین ئەنجام بدەن.
07:20
I want them to have the heart and the courage
دەمەوێت دڵو بوێرییان هەبیت
07:22
to love the world,
بۆ خۆشویستنی جیهان،
07:24
just like you taught me.
وەک چۆن فێرت کردم.
07:26
I wrote this letter to thank you.
ئەم نامەیەم نووسی بۆ سوپاس کردنت.
07:28
Thank you for inviting me to love the world
سوپاس بۆ بانگهێشت کردنم بۆ ئەوەی جیهانم خۆشبوێت
07:31
since the moment I was born.
لەو کاتەوەی کە لەدایک بووم.
07:33
Thank you for laughing at everything.
سوپاس بۆ پێکەنینت لە هەموو شتێک.
07:35
Thank you for teaching me
سوپاس بۆ ئەوەی فیرت کردم
07:37
that hope and optimism are the most powerful tools we have
کە هیواو گەشبینی بەهێزترین ئامرازن کە هەمانە
07:41
to tackle any problem.
بۆ چارەسەر کردنی هەر کێشەیەک.
07:43
I do this work because you showed me
من ئەو کارە دەکەم چوونکە پێشانت داوم
07:46
that resilience, love and knowledge
کە خۆڕاگری، خۆسەویستی و زانیاری
07:48
are enough to make a difference.
بەسن بۆ ئەوەی جیاوازی دروست بکەین.
07:51
I want to go back to Mexico and visit you.
دەمەوێت بگەڕێمەوە مەکسیکۆ و سەردانت بکەم.
07:53
I want to show you the pictures of the things that I have done.
دەمەوێت وێنەی ئەو شتانەت پێشانبدەم کە ئەنجامم داون.
07:57
I want to show you the climate legislation
دەمەوێت یاسای کەشو هەوات پیشان بدەم
07:59
that we've been able to pass.
کە توانیومانە تێیپەڕینین.
08:01
I want to smell the flowers
دەمەویت بۆنی گوڵەکان بکەم
08:02
and fight for climate justice alongside you.
و شەڕ بۆ دادپەروەری کەشو هەوا بکەم لەتەنیشتانەوە.
08:06
Te quiero mucho.
تی کیۆرۆ موچۆو.
08:07
I love you.
خۆشمدەوییت.
08:08
Xiye.
شییە.
08:10
[Te quiero mucho. Xiye.]
[ تی کیۆرۆ موچۆو. شیە]
About this site

This site was created for the purpose of learning English through video.

Each video can be played with simultaneous captions in English and your native language.

Double-click on the English captions will play the video from there.

If you have any comments or suggestions, please contact us using this contact form.