Why you should shop at your local farmers market | Mohammad Modarres

64,054 views ・ 2019-10-24

TED


ဗီဒီယိုကိုဖွင့်ရန် အောက်ပါ အင်္ဂလိပ်စာတန်းများကို နှစ်ချက်နှိပ်ပါ။

Translator: sann tint Reviewer: Myo Aung
00:13
It's been about a decade since the last financial crisis,
0
13507
3245
ပြီးခဲ့တဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ကပ်ဆိုက်တဲ့ ကတည်းကဆို ဆယ်စုတစ်စုလောက် ရှိပါပြီ၊
00:16
yet this industry has never been bigger.
1
16776
2326
ဒါပေမဲ့ ဒီလုပ်ငန်းက ဘယ်တုန်းကမှ ပိုက​ြီး မလာဘူး။
00:19
Legislation that was meant to better regulate its largest players
2
19725
3540
ဥပဒေက ၎င်းရဲ့ အကြီးဆုံး ပါဝင် သူတွေကို ပိုကောင်းကောင်း ထိန်သိမ်းဖို့
00:23
has hurt its smaller ones,
3
23289
1561
ပိုသေးတဲ့သူတွေကို ထိခိုက်စေတယ်၊
00:24
resulting in most of the industry's assets to be controlled by the top one percent.
4
24874
5071
အကျိုးဆက်က လုပ်ငန်း အရင်းအနှီးအများစုကို ထိပ်ပိုင်း ၁% က ထိန်းချုပ်ပစ်ထားလို့ပါ။
00:30
They've become too big to fail.
5
30550
1594
ကျရှုံးဖို့အထိ ကြီးလာခဲ့တယ်၊
00:33
I'm not referring to big banks,
6
33386
2203
ဘဏ်ကြီးတွေကို ညွှန်းနေတာ မဟုတ်ပေမဲ့
00:35
but the world of Big Agriculture.
7
35613
2494
စိုက်ပျိုးရေး ကမ္ဘာကြီးကိုပြောတာပါ။
00:39
As a public health practitioner
8
39470
1496
Rwanda က အသေးစား လယ်သမားတွေနဲ့
00:40
who has worked with small-scale farmers in Rwanda
9
40990
2708
တွဲဖက်လုပ်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်တစ်ဦးအနေနဲ့၊
00:43
and now as a small food business owner
10
43722
2504
အခုတော့ စားသုံးသူနဲ့ ထုတ်လုပ်သူတွေ
00:46
who sits at the intersection between our consumers and producers,
11
46250
3927
ဆုံရာမှာ ထိုင်နေတဲ့ အသေးစား အစားအသောက် လုပ်ငန်းရှင်ပေါ့ဗျာ၊
00:50
I've been exposed to one of the most
12
50201
1735
ကမ္ဘာမှာ ဂေဟနည်းအရ၊ စီပွားရေးအရ
00:51
ecologically and economically intensive industries in the world,
13
51960
3424
အရှိန်အမြင့်ဆုံး လုပ်ငန်းတစ်ခုနဲ့ ထိတွေ့မှု ရခဲ့ပြီး
00:55
and throughout my work,
14
55408
1280
လုပ်ငန်းတစ်လျှောက်လုံးမှာ
00:56
I've witnessed a chilling irony.
15
56712
1739
ကျောချမ်းစရာ လှည့်ကွက်တစ်ခုတွေခဲ့တယ်
00:59
Our farmers, who feed our communities, cannot afford the very foods they grow.
16
59881
4890
ကျွန်တော်တို့ လယ်သမားတွေဟာ သူတို့စိုက်တဲ့ အစားအစာတွေကို မဝယ်နိုင်ဘူး။
01:06
Today, a handful of corporations continue to consolidate
17
66927
3840
ဒီနေ့မှာ လက်တစ်ဆုပ်စာ အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေက အစားအသောက် ပံ့ပိုးရေး အစဉ်အတန်း
01:10
the entire food supply chain,
18
70791
1625
တစ်ခုလုံးကို ဆက် ချုပ်ကိုင်ကြတယ်၊
01:13
from the intellectual property of seeds to produce and livestock
19
73095
3799
လယ်ယာထွက်ကုန်၊ မွေးမြုရေးအတွက် မျိုးစေ့တွေရဲ့ ဉာဏ မူပိုင်ခွင့်ကနေ
01:16
all the way to the financial institutions who lend to these farmers.
20
76918
3408
ဒီလယ်သမားတွေကို ချေးငှားတဲ့ ဘဏ္ဍာရေး လုပ်ငန်းကြီးတွေအထိပါ။
01:21
And the recent results have been rising bankruptcies for family farms
21
81268
4625
မကြာသေးတဲ့ အကျိုးဆက်တွေက မိသားစု လယ်ယာတွေအတွက် ဒေဝါလီခံတာတွေတိုးလာစေကာ
01:25
and little control for those who are just trying to survive in the industry.
22
85917
3825
လုပ်ငန်းထဲမှာ ရှင်ကျန်ဖို့ ကြိုးစားနေသူတွေ အတွက် ထိန်းချုပ်မှုက မရှိသလောက်ပါ။
01:30
Left unchecked, we will head into another economic collapse,
23
90931
4140
အတားအဆီးမရှိ ပစ်ထားပြီး ကျွန်တော်တို့ဟာ နောက် စီးပွားရေး ပျက်ပြားမှုထဲ ဦးတည်ကြတယ်၊
01:35
one very similar to the farm crisis of the 1980s,
24
95095
3345
၁၉၈၀ လွန် လယ်ယာမြေ အကျပ်အတည်းနဲ့ အတော့ကို ဆင်တဲ့ တစ်ခုပါ။
01:38
when commodity market prices crashed,
25
98464
2233
ကုန်စည် စျေးကွက် စျေးနှုန်းတွေ ထိုးကျ၊
01:40
interest rates doubled,
26
100721
1638
အတိုးနှုန်းတွေက နှစ်ဆတက်ပြီး
01:42
and many farmers lost everything.
27
102383
2025
လယ်သမား အများအပြား အရာရာ ဆုံးရှုံးအချိန်ပါ
01:45
Fortunately, there's a very simple, three-part solution
28
105670
4435
ကံကောင်းတာက အင်မတန် ရိုးစင်းတဲ့ သုံးပိုင်း ဖြေရှင်းနည်း တစ်ခုရှိတာပါ။
01:50
you can be part of right now
29
110129
2725
အစားအသောက် လုပ်ငန်း အောက်ခြေကနေ ပြောင်းလဲရမှာ
01:52
to help us transform our food industry from the bottom up.
30
112878
3658
ကူညီဖို့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သင် အခု ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။
01:58
Step one: shop at your local farmers markets.
31
118470
3716
အဆင့် တစ်၊ အနီးအနားက လယ်သမားစျေးမှာ စျေးဝယ်ပါ။
02:03
Buying from your local market
32
123181
1557
အနီးအနားက စျေးကနေ ဝယ်ခြင်းနဲ့
02:04
and subscribing to a community-supported agricultural produce box,
33
124762
4560
CSA လို့ ပိုသိကြတဲ့ ရပ်ရွာ ထောက်ပံ့တဲ့ စိုက်အပျိုးရေး ထုတ်ကုန် ပုံးတစ်ခုကို
02:09
better known as a CSA,
34
129346
1905
ငွေကြေးထည့်ဝင်ခြင်းက ယနေ့
02:11
may be the single greatest purchasing decision you can make
35
131275
2974
စားသုံးသူအနေနဲ့ လုပ်နိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော အကြီးဆုံး ဝယ်ယူရေး
02:14
as a consumer today.
36
134273
1372
ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်လောက်တယ်။
02:16
Last year, American farmers made the least they have
37
136210
3302
မနှစ်က အမေရိကန် လယ်သမားတွေဟာ ဆယ်စုနှစ် သုံးခုအတွင်းမှာ
02:19
in almost three decades,
38
139536
2283
သူတို့မှာရှိတဲ့ အနည်းဆုံးကို လုပ်ခဲ့တယ်၊
02:21
because they now own fewer parts of the supply chain
39
141843
3031
အကြောင်းက သူတို့မှာ အရင်ကထက် ပိုနည်းတဲ့ ပံ့ပိုးရေး ဆိုင်ခွဲရဲ့
02:24
than ever before.
40
144898
1633
အစိတ်အပိုင်းတွေ ပိုင်ဆိုင်လို့ပါ။
02:27
Under exclusive contracts with Big Ag and big box stores,
41
147018
3628
Big Ag နဲ့ ဆိုင်က​ြီးတွေရဲ​့ အနားမသီနိုင်တဲ့ စာချုပ်တွေအောက်မှာ
02:30
farmers are not offered a fair price for their goods.
42
150670
3141
လယ်သမားတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကုန်တွေအတွက် မျှတတဲ့ ဈေးနှုန်း မရဘူး။
02:34
In fact, the average farmer in America
43
154559
2718
တကယ်တမ်းက အမေရိကက သာမန်လယ်သမားဟာ
02:37
makes less than 15 cents of every dollar on a product that you purchase at a store.
44
157301
6321
စတိုးမှာ သူတို့ဝယ်တဲ့ ထုတ်ကုန်တစ်ခုပေါ်မှာ ရတာက ဒေါ်လာတိုင်းရဲ့ ၁၅ ဆင့်ထက်နည်းတယ်။
02:44
On the other hand, farmers who sell their goods at a farmers market
45
164877
4066
တစ်ဖက်မှာကျတော့ လယ်သမားစျေးမှာ ကုန်တွေရောင်းတဲ့ လယ်သမားတွေဟာ
02:48
take home closer to 90 cents of every dollar.
46
168967
2749
တစ်ဒေါလာတိုင်းရဲ့ ဆင့် ၉၀ နီးပါး အိမ်ကို ယူသွားတယ်။
02:52
But beyond taking home a larger share,
47
172412
2583
ဒါပေမဲ့ ပိုကြီးတဲ့ ဝေစုတစ်ခုကို အိမ်ကိုယူတာရဲ့အလွန်မှာ
02:55
farmers use markets as an opportunity
48
175019
2524
လယ်သမားတွေဟာ စျေးတွေကို လယ်ယာမြေတွေနဲ့ စားကျက်တွေကို
02:57
to cultivate the next generation of agriculturalists
49
177567
2713
ဦးဆောင်ကြတဲ့ စိုက်ပျိုးရေးသမားတွေရဲ့ နောက်မျိုးဆက်ကို
03:00
who shepherd our farmlands and our pastures.
50
180304
3065
ပျိုးထောင်ဖို့ အခွင့်အလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြတယ်။
03:03
In our fight against climate change, we need them now more than ever
51
183393
4022
ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုကို တွန်းလှန်ရာမှာ ထွေပြားတဲ့ မြေယာ အသုံးပြုမှုကို
03:07
to promote and preserve diverse land use.
52
187439
2823
တိုးမြင့်၊ ထိန်းသိမ်းဖို့ အခု ဒါတွေကို အရင်ကထက် ပိုလိုတယ်။
03:10
When multigenerational farms are lost to Big Ag consolidation,
53
190960
3941
မျိုးဆက်အစုံပါတဲ့ လယ်ယာမြေတွေ Big Ag ပေါင်းစည်းမှုမှာ ဆုံးရှုံးတဲ့အခါ
03:14
our communities suffer in countless ways.
54
194925
2385
ရပ်ရွာတွေဟာ အနမတဂ္ဂ နည်းတွေနဲ့ ဒုက္ခရောက်တယ်။
03:17
Rural America has now jumped above the national average in violent crime.
55
197814
4830
အမေရိက ကျေးလက်ဟာ အခုအခါမှာ အကြမ်းဖက်မှုမှာ အမျိုးသား ပျမ်းမျှအပေါ် ခုန်တတ်သွားပါပြီ။
03:23
Three out four farmworkers surveyed have been directly impacted
56
203153
3599
စစ်တမ်းကောက်ထားတဲ့ လယ်သမား ၄ ယောက်မှာ ၃ ယောက်ဟာ ဘိန်းလို ကူးစက်ရောဂါကြောင့်
03:26
by our opioid epidemic.
57
206776
1844
တိုက်ရိုက် ထိခိုက်ခံရတယ်။
03:28
Now oftentimes disguised as accidents,
58
208644
2882
အခုအခါမှာ မကြာခဏ မတော်တဆမှုတွေ အဖြစ် ဖုန်းကွယ်ထားတဲ့
03:31
farmer suicide is now on the rise.
59
211550
2099
လယ်သမား သတ်သေမှက တိုးလာနေတယ်။
03:35
Step two: shop at your local farmers markets.
60
215971
4635
အဆင့် နှစ်။ အနီးအနားက လယ်သမား စျေးမှာ စျေးဝယ်ပါ။
03:40
(Laughter)
61
220630
1689
(ရယ်သံများ)
03:43
Produce from a large retail store is harvested before it's ripe
62
223454
4362
လက်လီဆိုင်ကြီးတစ်ခုမှ ထုတ်ကုန်ဟာ နောက်ဆုံးပိတ် စင်ပေါ်မရောက်ခင်
03:47
to travel more than a thousand miles before it ultimately sits on your shelf
63
227840
3859
မိုင်တစ်ထောင်ကျော် ခရီးနှင်ဖို့ မရင့်မှည့်ခင် ရိတ်သိမ်းပါတယ်၊
03:51
roughly two weeks later.
64
231723
1755
အကြမ်းဖျင်း နှစ်ပတ်လောက်ကြာမှပါ။
03:53
Alternatively, because most farmers markets
65
233502
2295
အပြောင်းအလဲအဖြစ် လယ်သမား စျေးအများစုဟာ
03:55
have proximity and production requirements,
66
235821
2801
ကပ်လျက်ရှိပြီး ထုတ်လုပ်ရေး လိုအပ်ချက်တွေကြောင့်
03:58
farmers travel less than 50 miles to offer you local produce
67
238646
4734
လယ်သမားတွေဟာ ဒေသ ထုတ်ကုန်တွေကို လေလွင့်မှု အနည်းဆုံး ထုပ်ပိုးမှုနဲ့အတူ
04:03
with minimal packaging waste.
68
243404
2376
မိုင် ၅၀ ထက်နည်းပြီး ခရီးထွက်ရတယ်။
04:06
With the advent of online grocers and trending meal kits,
69
246363
4689
အွန်လိုင်း ကုန်စုံရောင်းသူတွေနဲ့ ပြောင်းလာတဲ့ ဟင်းလျာကိရိယာတွေ ပေါ်လာမှုနဲ့
04:11
consumers are increasingly disconnected
70
251076
2527
စားသုံးသူတွေဟာ သူတို့ရဲ့လယ်သမားတွေ၊
04:13
with their farmers and the economics of food production.
71
253627
2758
အစားအစာ ထုတ်လုပ်မှု စီးပွားရေးတွေနဲ့ တိုးကာ အဆက်ပြတ်နေတယ်။
04:16
Since the rise of the smartphone revolution,
72
256906
2315
စမတ်ဖုန်း တော်လှန်ရေး ပေါ်လာကတည်းက
04:19
direct-to-consumer goods have stagnated.
73
259245
2813
တိုက်ရိုက် စားသုံးသူ ကုန်တွေဟာ တန့်သွားခဲ့တယ်။
04:24
While local and sustainable foods have been trending for almost a decade,
74
264081
5127
ဒေသထွက် တာရှည်ခံတဲ့ အစားအစာတွေ ပြောင်းလဲနေတာ ဆယ်စုတစ်ခုနီးပါးရှိပေမဲ့
04:29
terms like "healthy" and "natural"
75
269232
1977
"ကျန်းမာသော" "သဘာဝ" လို စကားရပ်တွေဟာ
04:31
have no legal framework in the United States.
76
271233
2488
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှာ တရားဝင် ကန့်သတ်ချက်မရှိဘူး။
04:34
Your best bet for fresh, nutrient-rich foods
77
274371
3717
လတ်ဆတ်၊ အဟာရကြွယ်တဲ့ အစားအစာတွေ အတွက် သင့်ရဲ့အကောင်းဆုံး လောင်းကြေးက
04:38
without the marketing jargon?
78
278112
1563
စျေးကွက် ဗန်းစကားတွေ မပါဘူးလာ။
04:40
Go to your farmers market.
79
280378
1355
လယ်သမား စျေးတွေကို သွားပါ။
04:42
Buying local is not a new idea,
80
282940
2418
နီးစပ်ရာမှာ ဝယ်တာက စိတ်ကူးသစ် တစ်ခု မဟုတ်ပေမဲ့
04:45
but turning it into a habit in today's world still is.
81
285382
3285
ဒါကို့ ယနေ့ တည်ဆဲ ကမ္ဘာထဲမှာ အကျင့်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလိုက်တာပါ။
04:49
If we want to avoid the high costs of cheap food,
82
289136
3198
အပေါစား အစားအစာတွေရဲ့ ကုန်ကျမှုမြင့်တာကို ရှောင်ရှားချင်ရင်
04:53
protect our environment,
83
293321
1631
ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်ပါ၊
04:54
rebuild our communities
84
294976
2324
ရပ်ရွာတွေကို ပြန်တည်ဆောက်ပါ၊
04:57
and save our farmers -- literally --
85
297324
3030
ပြောရရင်တော့ လယ်သမားတွေကို ကယ်တင်ပါ။
05:01
we're going to need to vote with our food purchases.
86
301426
2817
ကျွန်တော်တို့ အစားအစာ ဝယ်ယူမှုတွေနဲ့ မဲပေးဖို့ လိုတော့မှာပါ။
05:05
The success of our food systems is directly attached to us.
87
305150
4052
အစားအစာ စနစ်တွေရဲ့အောင်မြင်မှုက ကျွန်တော်တို့နဲ့တိုက်ရိုက် ပတ်သက်တယ်။
05:09
If we want to break up Big Ag's hold on our food supply chain,
88
309961
4290
Big Ag ရဲ့ အစားအစာ ပံ့ပိုးမှုအစဉ် အတန်း ချုပ်ကိုင်မှုကို ချိုးဖျက်ချင်ရင်
05:14
then we're going to need to connect with our farmers.
89
314275
3271
လယ်သမားတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။
05:17
We're going to need to rebuild relationships
90
317993
2464
ကျွန်တော်တို့ကို တစ်ရက်ကို သုံးကြိမ် ကျွေးတဲ့
05:20
with the hands that feed us three times a day.
91
320481
3223
လက်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေ ပြန်တည်ဆောက်ဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။
05:24
Plus, two more for snacks.
92
324750
1698
ဒါအပြင် သားရေစာတွေအတွက် နောက်နှစ်ခု
05:27
Come on.
93
327465
1176
လုပ်ကြပါ။
05:30
With a government online database of more than 8,600 farmers markets
94
330541
4580
နိင်ငံအနှံ့က ၈၆၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ လယ်သမား စျေးတွေရဲအစိုးရ အွန်လိုင်း
05:35
across the country,
95
335145
1165
ဒေတာရင်းမြစ်တစ်ခုနဲ့ဆို
05:36
you can easily find the nearest one to you.
96
336334
2336
သင်နဲ့ အနီးဆုံးတစ်ခုကို အလွယ်လေး ရှာတွေ့နိုင်တယ်။
05:39
Just think of yourself as an investor in food,
97
339590
2846
အစားအစာမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအနေနဲ့ တွေးကြည့်ပါ။
05:43
where your purchasing power helps create a more equitable society for everyone.
98
343343
3792
သင့်ရဲ့ ဝယ်အားဟာ လူတိုင်းအတွက် ပိုညီမျှတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖန်တီးဖို့ ကူညီတာပါ။
05:48
Oh!
99
348062
1167
အိုး၊
05:49
Almost forgot step three,
100
349788
1437
အဆင့်သုံး မေ့တော့မလို့၊
05:52
which may surprise you:
101
352270
1474
ခင်ဗျားတို့ အံ့သြသွားလောက်တယ်၊
05:55
shop at your local farmers markets.
102
355595
2280
နီးစပ်ရာ လယ်သမားစျေးမှာ စျေးဝယ်ပါတဲ့ဗျာ။
05:57
(Laughter)
103
357899
1070
(ရယ်သံများ)
05:58
Thank you.
104
358993
1058
ကျေးဇူးပါ။
06:00
(Applause)
105
360075
4538
(လက်ခုပ်သံများ)
ဤဝဘ်ဆိုဒ်အကြောင်း

ဤဆိုက်သည် သင့်အား အင်္ဂလိပ်စာလေ့လာရန်အတွက် အသုံးဝင်သော YouTube ဗီဒီယိုများနှင့် မိတ်ဆက်ပေးပါမည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ ထိပ်တန်းဆရာများ သင်ကြားပေးသော အင်္ဂလိပ်စာသင်ခန်းစာများကို သင်တွေ့မြင်ရပါမည်။ ဗီဒီယိုစာမျက်နှာတစ်ခုစီတွင် ပြသထားသည့် အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးများကို နှစ်ချက်နှိပ်ပါ။ စာတန်းထိုးများသည် ဗီဒီယိုပြန်ဖွင့်ခြင်းနှင့်အတူ ထပ်တူပြု၍ လှိမ့်သွားနိုင်သည်။ သင့်တွင် မှတ်ချက်များ သို့မဟုတ် တောင်းဆိုမှုများရှိပါက ဤဆက်သွယ်ရန်ပုံစံကို အသုံးပြု၍ ကျွန်ုပ်တို့ထံ ဆက်သွယ်ပါ။

https://forms.gle/WvT1wiN1qDtmnspy7