How do self-driving cars “see”? - Sajan Saini

536,329 views ・ 2019-05-13

TED-Ed


ဗီဒီယိုကိုဖွင့်ရန် အောက်ပါ အင်္ဂလိပ်စာတန်းများကို နှစ်ချက်နှိပ်ပါ။

Translator: Sanda Aung Reviewer: Myo Aung
00:08
It’s late, pitch dark, and a self-driving car winds down a narrow country road.
0
8145
6987
ညဉ့်နက် မှောင်မည်းချိန် မိမိဘာသာ မောင်းနေ တဲ့ကား လမ်းကျဉ်းမှာ အရှိန်နဲ့ မောင်းနေတယ်။
00:15
Suddenly, three hazards appear at the same time.
1
15132
3592
ရုတ်တရက် အန္တရာယ်သုံးခု တစ်ချိန်တည်းမှာ ပေါ်လာကြတယ်။
00:18
What happens next?
2
18724
2122
အဲဒီနောက် ဘယ်လို ဖြစ်လာမလဲ။
00:20
Before it can navigate this onslaught of obstacles,
3
20846
3197
အဲဒီလို အတားအဆီးတွေ ကျော်မောင်းနိုင်ဖို့
00:24
the car has to detect them—
4
24043
2040
ကားဟာ အဲဒါတွေကို စုံစမ်းကြည့်ဖို့ လိုမယ်—
00:26
gleaning enough information about their size, shape, and position,
5
26083
3763
၎င်းတို့ရဲ့ အရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဍာန်နဲ့ အနေ အထားဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေကို ရယူခြင်းဖြင့်
00:29
so that its control algorithms can plot the safest course.
6
29846
4362
၎င်းရဲ့ ထိန်းချုပ်ရေး အယ်လဂိုရီသမ်တွေက ဘေး အကင်းဆုံး လမ်းကြောင်းကို ချမှတ်ပေးမှာပါ။
00:34
With no human at the wheel,
7
34208
1554
ကားကို မောင်းတဲ့ လူသား မရှိလို့
00:35
the car needs smart eyes, sensors that’ll resolve these details—
8
35762
4785
ကားဟာ အဲဒီလို အသေးစိတ်တွေကို၊ ရာသီဥတု မရွေး၊ ဘယ်လိုပဲ မှောင်မှောင်၊
00:40
no matter the environment, weather, or how dark it is—
9
40547
3351
သိရှိရန် စမတ် မျက်လုံးတွေ၊ အာရုံခံကိရိယာတွေြဖင့်
00:43
all in a split-second.
10
43898
2022
စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းမှ သိရှိရန် လိုအပ်ပါတယ်။
00:45
That’s a tall order, but there’s a solution that partners two things:
11
45920
4239
အဲဒါက ခဲယဉ်းတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပေမဲ့ အရာနှစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဖြေရှင်းပေးနိုင်တယ်-
00:50
a special kind of laser-based probe called LIDAR,
12
50159
3690
LIDAR လို့ခေါ်တဲ့ လေဆာ အခြေခံ စူးစမ်းမှုနဲ့
00:53
and a miniature version of the communications technology
13
53849
2729
integrated photonics လို့ခေါ်တဲ့ အင်တာနက်ကို အသုံးပြုတဲ့
00:56
that keeps the internet humming, called integrated photonics.
14
56578
4358
ဆက်သွယ်ရေး နည်းစနစ် အသေးလေးပါ။
01:00
To understand LIDAR, it helps to start with a related technology— radar.
15
60936
5070
LIDAR ကိုနားလည်ဖို့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ရေဒါ နည်းပညာကို နားလည်သင့်တယ်။
01:06
In aviation,
16
66006
1159
လေကြောင်းပျံသန်းမှုမှာ
01:07
radar antennas launch pulses of radio or microwaves at planes
17
67165
4701
ရေဒါအင်တင်နာတွေက ရေဒီယို (သို့) မိုက်ခရို ဝေ့ လှိုင်းတွေကို လေယာဉ်များဆီ စေလွှတ်ပြီး
01:11
to learn their locations by timing how long the beams take to bounce back.
18
71866
4754
ရောင်ချည်တန်း တန်ပြန် ရောက်လာတဲ့ အချိန်ကို တိုင်းကြည့်ပြီး တည်နေရာကို တိုင်းယူတယ်။
ရောင်ချည်တန်း အရွယ်အစား ကြီးတဲ့အတွက် အသေးစိတ်တွေ မပေါ်လွင်လို့
01:16
That’s a limited way of seeing, though,
19
76620
1973
01:18
because the large beam-size can’t visualize fine details.
20
78593
4086
ကန့်သတ်ချက်ရှိတဲ့ ကြည့်ရှုနည်းပါ။
01:22
In contrast, a self-driving car’s LIDAR system,
21
82679
3448
အဲဒီလို မဟုတ်ဘဲ၊ မောင်းသူမဲ့ ကားရဲ့ LIDAR ခေါ်
01:26
which stands for Light Detection and Ranging,
22
86127
2507
Light Detection and Ranging စနစ်ကျတော့
01:28
uses a narrow invisible infrared laser.
23
88634
3556
ကျဉ်းမြောင်းပြီး မြင်မရတဲ့ အနီအောက် ရောင်ခြည်လေဆာကိုသုံးပါတယ်။
01:32
It can image features as small as the button on a pedestrian’s shirt
24
92190
4470
အဲဒါက လမ်းတစ်ဖက်မှာ လမ်းလျှောက်နေသူ ရှပ်အင်္ကျီပေါ် က ကြယ်သီးရဲ့ ပုံကိုတောင်
01:36
across the street.
25
96660
1463
ဖေါ်ထုတ်နိုင်စွမ်း ရှိတယ်။
01:38
But how do we determine the shape, or depth, of these features?
26
98123
4360
ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို အရာတွေရဲ့ ပုံသဏ္ဍန် (သို့) နက်ရှိုင်းမှုကိုရော ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်မလဲ။
01:42
LIDAR fires a train of super-short laser pulses to give depth resolution.
27
102483
5784
LIDAR က သိပ်တိုတဲ့ လေဆာရောင်ချည်နဲ့ ဆက် တိုက်ပစ်ရင်း နက်ရှိုင်းမှုကို တိုင်းယူတယ်။
01:48
Take the moose on the country road.
28
108267
2479
ကျေးလက် ဒေသက လမ်းပေါ်မှာ သွားနေတဲ့ နွားဆိုပါစို့။
01:50
As the car drives by, one LIDAR pulse scatters off the base of its antlers,
29
110746
5107
ကားကို မောင်းသွားနေစဉ် LIDAR ရဲ့ လှိုင်းက နွားရဲ့ ခြေမြစ်ထံမှ တုံ့ပြန်လာတယ်၊
01:55
while the next may travel to the tip of one antler before bouncing back.
30
115853
4868
နောက်တစ်ကြိမ်တွင် အလားတူပဲ ဦးချို တစ်ခုထံမှ ပြန်လာနိုင်ပါတယ်။
02:00
Measuring how much longer the second pulse takes to return
31
120721
3557
ထပ်ပြီး စေလွှတ်လိုက်တဲ့လှိုင်း ပြန်လာဖို့ ဘယ်လောက်ကြာတာကို တိုင်းကြည့်ရင်
02:04
provides data about the antler’s shape.
32
124278
2604
ဦးချိုရဲ့ ပုံသဏ္ဍာကို သိလာရမှာပါ။
02:06
With a lot of short pulses, a LIDAR system quickly renders a detailed profile.
33
126882
6310
အဲဒီလှိုင်းများကို ပို့ပေးလျက် LIDAR စနစ်က ခဏတွင်း ပုံပမ်းအသေးစိတ် ဖေါ်ထုတ်နိုင်မယ်။
02:13
The most obvious way to create a pulse of light is to switch a laser on and off.
34
133192
5365
လေဆာ လှိုင်းတို စေလွှတ်ဖို့ အထင်ရှားဆုံး နည်းမှာ ခလုတ်ကို ဖွင့်ပိတ်ပေးဖို့ပါပဲ။
02:18
But this makes a laser unstable and affects the precise timing of its pulses,
35
138557
4871
ဒါပေမဲ့ အဲဒါက လေဆာကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေကာ လှိုင်းတိုအချိန်တိကျမှုကို သက်ရောက်လို့
02:23
which limits depth resolution.
36
143428
2241
နက်ရှိုင်းမှုရဲ့ တိကျမှုကို ကန့်သတ်မှာပါ။
02:25
Better to leave it on,
37
145669
1375
ခလုတ်ကို ဖွင့်ထားပြီး
02:27
and use something else to periodically block the light reliably and rapidly.
38
147044
5987
အလင်းရောင်ကို စိတ်ချ လျင်မြန်စွာ ပုံမှန် ပိတ်ဆို့ဖို့ အခြားနည်းကို သုံးသင့်တယ်။
02:33
That’s where integrated photonics come in.
39
153031
2956
အဲဒါကို integrated photonics က ဝင်လုပ်ပေးနိုင်မှာပါ။
02:35
The digital data of the internet
40
155987
1842
အင်တာနက်ရဲ့ ဒီဂျီတယ် ဒေတာကို
02:37
is carried by precision-timed pulses of light,
41
157829
3222
picosecond တစ်ရာထိ တိကျစွာ ညှိထားတဲ့ အလင်း လှိုင်းတိုများဖြင့်
02:41
some as short as a hundred picoseconds.
42
161051
3422
သယ်ဆောင်ပေးတာပါ။
02:44
One way to create these pulses is with a Mach-Zehnder modulator.
43
164473
4631
လှိုင်းတိုများကို ဖန်တီးပေးဖို့ တစ်နည်းက Mach-Zehnder modulator ကို သုံဖို့ပါ။
02:49
This device takes advantage of a particular wave property,
44
169104
3761
ဒီကိရိယာက လှိုင်းတစ်ခုဆီမှာ ရှိတတ်တဲ့ interference လို့ခေါ်တဲ့
02:52
called interference.
45
172865
1793
ထူးခြားချက်ကို အသုံးချတာပါ။
02:54
Imagine dropping pebbles into a pond:
46
174658
2955
ရေကန်ထဲကို ကျောက်စရစ်လုံးတွေ ချပေးနေတာ စိတ်ကူးကြည့်ပါ၊
02:57
as the ripples spread and overlap, a pattern forms.
47
177613
3937
ဂယက်တွေ ပေါ်လာကာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ထပ်လိုက် ခြင်းဖြင့် ပုံသဏ္ဍန်တွေ ပေါ်လာကြတယ်။
03:01
In some places, wave peaks add up to become very large;
48
181550
3914
တချို့နေရာမှာ လှိုင်းထိပ်တွေ ပေါင်းမိလို့ သိပ်အကို ကြီးမားလာနိုင်သလို၊
03:05
in other places, they completely cancel out.
49
185464
2986
တခြားနေရာတွေမှာ တစ်ခုကိုတစ်ခုက လုံးဝ ချေဖျက်ပစ်ကြတယ်။
03:08
The Mach-Zehnder modulator does something similar.
50
188450
3067
Mach-Zehnder စက်ကလည်း အလားတူ လုပ်ပေးတာပါ။
03:11
It splits waves of light along two parallel arms and eventually rejoins them.
51
191517
5775
ပြိုင်နေတဲ့ အလင်းလှိုင်း လိုင်းများအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးပြီးနောက် ပြန်ပေါင်းပေးတာပါ။
လိုင်း တစ်ခုထဲက အလင်းကို နှေးလိုက်ပြီး အချိန်ကို ဆွဲပေးလိုက်ရင်၊ ညှိယူမှုနောက်မှာ
03:17
If the light is slowed down and delayed in one arm,
52
197292
3492
03:20
the waves recombine out of sync and cancel, blocking the light.
53
200784
4919
လှိုင်းတွေ ပြန်ပေါင်းလိုက်ခြင်းဖြင့် ဖျက်ခံရလို့ အလင်းကို ပိတ်လိုက်ကြတယ်။
03:25
By toggling this delay in one arm,
54
205703
2632
လိုင်းတစ်ခုရဲ့ ကြန့်ကြာမှုကို ကစားပေးခြင်းဖြင့်
03:28
the modulator acts like an on/off switch, emitting pulses of light.
55
208335
5271
modulator က ဖွင့်ပိတ်ပေးတဲ့ ခလုတ်လို အလင်းအချက်ပြမှုကို ထုတ်လွှတ်ပေးနိုင်တယ်။
03:33
A light pulse lasting a hundred picoseconds
56
213606
2774
picosecond တရာကြာတဲ့ အလင်းစေလွှတ်မှုက
03:36
leads to a depth resolution of a few centimeters,
57
216380
3410
နက်ရှိုင်းမှုကို စင်တီမီဝာ အနည်းငယ်အထိ တိကျစွာ တိုင်းနိုင်ပေမဲ့၊
03:39
but tomorrow’s cars will need to see better than that.
58
219790
3513
အနာဂတ် ကားတွေကျတော့ ဒီ့ထက်ကို ပိုပြီး ကောင်းမွန်စွာ မြင်ဖို့ လိုအပ်လိမ့်မယ်။
03:43
By pairing the modulator with a super- sensitive, fast-acting light detector,
59
223303
4292
စူပါအာရုံခံနိုင်မယ့် အလင်းဖမ်းစက်နဲ့ modulator ကို တွဲသုံးမယ်ဆိုရင်
03:47
the resolution can be refined to a millimeter.
60
227595
3283
တိကျမှုကို မီလီမီတာ အထိကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်မှာပါ။
03:50
That’s more than a hundred times better
61
230878
1903
အဲဒီတိကျမှုဟာဖြင့် 20/20 ကြည့်စက်ဖြင့်
03:52
than what we can make out with 20/20 vision, from across a street.
62
232781
4556
လမ်းတစ်ဘက်ရှိ အရာများကို တိုင်းနိုင်တာထက် အဆတစ်ရာ ပိုတိကျပါတယ်။
03:57
The first generation of automobile LIDAR has relied on complex spinning assemblies
63
237337
5588
မော်တော်ယာဉ်သုံး ပထမမျိုးဆက် LIDAR စက်တွေဟာ ကားအမိုး ဒါမှမဟုတ် ဘောင်ပေါ်မှာ
04:02
that scan from rooftops or hoods.
64
242925
2852
တပ်ထားတဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ကိရိယာတွေကို သုံးခဲ့ကြတယ်။
04:05
With integrated photonics,
65
245777
1717
photonic တွေ၊ modulator တွေနဲ့ အာရုံခံ စနစ်တွေကို
04:07
modulators and detectors are being shrunk to less than a tenth of a millimeter,
66
247494
5014
တစ်စုတစ်လုံးတည်း ပေါင်းလိုက်ကာ မီလီမီတာရဲ့ ဆယ်ပုံတစ်ပုံထိ သေးအောင် လုပ်နိုင်ပြီး
04:12
and packed into tiny chips that’ll one day fit inside a car’s lights.
67
252508
5329
သေးငယ်တဲ့ ချစ်ပ်အဖြစ် ကားရဲ့ မီးလုံးအိမ်ထဲမှာ တပ်ပေးလာနိုင်မှာပါ။
04:17
These chips will also include a clever variation on the modulator
68
257837
3969
အဲဒီချစ်ပ်တွေထဲတွင် modulator ပေါ်မှာ ပညာသား ပါတဲ့ ကိရိယာ ပါဦးမှာမို့လို့
04:21
to help do away with moving parts and scan at rapid speeds.
69
261806
5469
ရွေ့လျားအရာများကို ရှောင်နိုင်ရန်နဲ့ အမြန် မောင်းနေချိန်မှာ စကန် ဖတ်ပေးနိုင်မှာပါ။
04:27
By slowing the light in a modulator arm only a tiny bit,
70
267275
3822
modulator လိုင်းတစ်ခုထဲက အလင်းကို နည်းနည်းလေး နှေးပေးခြင်းဖြင့်၊
04:31
this additional device will act more like a dimmer than an on/off switch.
71
271097
5111
အဲဒီအပိုဆောင်းကိရိယာက ဖွင့်ပိတ် ခလုတ်ထက် လင်းမှုကို ထိန်းချုပ်မှု ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
04:36
If an array of many such arms, each with a tiny controlled delay,
72
276208
4500
အဲဒီလို လိုင်းတွေ တသီကြီးရှိပြီး တစ်ခုစီ ကြန့်ကြာအောင် ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ရင်၊
04:40
is stacked in parallel, something novel can be designed:
73
280708
4078
လုံးဝ ဆန်းသစ်တဲ့ ပုံစံနဲ့ အသုံးချနိုင်အောင် ဒီဇိုင်းဆွဲနိုင်လို့
04:44
a steerable laser beam.
74
284786
2706
လိုသလို လှည့်သုံးနိုင်မယ့် လေဆာ အလင်းတန်း ဖြစ်လာမယ်။
အဲဒီလို ဆန်းသစ်မယ့် ကိရိယာတွေဟာ
04:47
From their new vantage,
75
287492
1356
04:48
these smart eyes will probe and see more thoroughly
76
288848
3400
စမတ်မျက်လုံးတွေနဲ့ တူကြမှာမို့
စိတ်ကူးလို့ ရနိုင်တဲ့ ဘယ်သဘာဝ အရာကို မဆို အသေးစိတ် မြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပြီး
04:52
than anything nature could’ve imagined—
77
292248
2433
04:54
and help navigate any number of obstacles.
78
294681
2863
ဘယ်လောက်ပဲ များတဲ့ အတားအဆီးတွေကို မဆို မြင်နိုင်ပြီး ရှောင်နိုင်မှာပါ။
04:57
All without anyone breaking a sweat—
79
297544
2554
ပြီးတော့ လမ်းမှားသွားလို့ ရုတ်တရက် ပေါ်လာနိုင်တဲ့ သမင်ကလွဲလို့
05:00
except for maybe one disoriented moose.
80
300098
3890
ဘယ်သူမှာမှ ပင်ပင်ပန်းပန်း အားထုတ် ကြိုးပမ်းရန် လိုမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဤဝဘ်ဆိုဒ်အကြောင်း

ဤဆိုက်သည် သင့်အား အင်္ဂလိပ်စာလေ့လာရန်အတွက် အသုံးဝင်သော YouTube ဗီဒီယိုများနှင့် မိတ်ဆက်ပေးပါမည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ ထိပ်တန်းဆရာများ သင်ကြားပေးသော အင်္ဂလိပ်စာသင်ခန်းစာများကို သင်တွေ့မြင်ရပါမည်။ ဗီဒီယိုစာမျက်နှာတစ်ခုစီတွင် ပြသထားသည့် အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးများကို နှစ်ချက်နှိပ်ပါ။ စာတန်းထိုးများသည် ဗီဒီယိုပြန်ဖွင့်ခြင်းနှင့်အတူ ထပ်တူပြု၍ လှိမ့်သွားနိုင်သည်။ သင့်တွင် မှတ်ချက်များ သို့မဟုတ် တောင်းဆိုမှုများရှိပါက ဤဆက်သွယ်ရန်ပုံစံကို အသုံးပြု၍ ကျွန်ုပ်တို့ထံ ဆက်သွယ်ပါ။

https://forms.gle/WvT1wiN1qDtmnspy7